La gran carrera entre alas

Comunidad: Espuma
Etnia: Bará
Relatado por: Sabino López Caicedo

Reproducir

Escuchalo en

Voy a contar el cuento de cuando la garza y el colibrí hicieron una competencia para saber quién era el más veloz. Ambos vivían en la bocana de un río. El colibrí (de la especie colibrí de breo, conocido así por su peculiar sonido al volar) le preguntó a la garza: —Primo, ¿cuál es su velocidad? ¿Qué tan rápido vuela usted? La garza le respondió: —Yo vuelo muy despacito, muy despacito... ¿y usted? Le respondió el colibrí que él volaba muy fuerte y rápido, como cuando sale volando la pepa de inayá al no pegarle bien e intentar reventarla (la pepa suena “prr, prr” y sale volando muy rápido). —Yo vuelo así de rápido —le dijo orgulloso el colibrí. —Bueno —le dice la garza—, entonces intentemos volar y hagamos competencia, ¡pero ya! Se alistaron y comenzó la competencia. Sin terminar de hacer la cuenta regresiva para salir, el colibrí comenzó a volar con el sonido de las alas “prprprprpr” y se perdió de vista de la garza. Salió volando y se paró en una rama, volteó a mirar a la garza. Vio que la garza venía muy lenta. La garza es muy lenta, aletea muy despacio “bareee, bareee”. Luego, vio que la garza lo venía alcanzando, entonces salió volando de nuevo con su zumbido “prrr, prrr”, voló y se volvió a perder de vista.

Se paró de nuevo en una rama para esperar a la garza. Vio que la garza venía muy lento, con su aleteo lento. Al darse cuenta, salió de nuevo el colibrí volando, pero voló menos distancia que en el vuelo anterior. Ya estaba cansado. Esperó a la garza en una rama. Vio que la garza lo iba a pasar, salió volando de nuevo con el zumbido “trrr, trrr, trrr”, se posó en una rama, pero esta vez voló una distancia más cortica. Vio venir acercándose a la garza con su lento aleteo “ye, ye, ye”, la garza, volando lento y sin descansar, ya iba pasando al colibrí. Al darse cuenta de eso, el colibrí salió volando de nuevo con el zumbido “tururú, tururú, tururú”. Solo voló dos lomas y se cansó. Esperó a la garza y vio que venía despacio con su aleteo “camoa, camoa, camoa”. Al ver que ya venía, salió volando de nuevo “trtrtrtr”, pero sólo voló una loma. La garza ya estaba cerca y no lo dejó descansar. Salió volando de nuevo, pero se posó a unos metros de la garza. Ya estaba muy cansado.

Cuento en su lengua original

Kᵾja yeaka ĩriku yᵾ tᵾoti ,wimara yeakã. Wimara kᵾ̃ja tᵾo ᵾjenirijenoãja ĩgᵾ̃ ĩ yᵾ , kᵾ̃ja wimara kᵾ̃jakã quetí wimara quetí vade kᵾ̃jakã ĩ nai kᵾ̃ja tirijenoãka ĩriku yᵾ yᵾa tᵾoti. Ñiwũ mena Yee mena mimi mena kᵾ̃ja kã waa ametiene amerĩ kᵾ̃ja ti ametiene kᵾ̃ja tirike wimara ᵾjenikuma kᵾ̃ja tᵾo ti, tenoãka ĩriku yᵾ yᵾa, yemena mimimena kᵾ̃ja warikeaja ĩriku yᵾ yᵾa. Õo fᵾre Fitó fᵾre nijakᵾ kᵾ̃ , too nijana bᵾri kᵾ̃ja fᵾ̃ara fᵾra tefᵾra, tofu vado nijana bᵾri bira fᵾa kᵾ̃ . Yee cã to fᵾra mimiajakã tofᵾra nijana kᵾ̃ja. Kᵾ̃re jaĩñajakᵾ kᵾ̃ mimí , nino mimi nigᵾ̃ nijakí kᵾ mimi tᵾoti, ᵾfé mimi ĩrikᵾnovᵾka, kᵾ̃no bᵾjᵾañuro vamivĩkᵾ̃, kᵾ̃ Kᵾ̃re jaĩñajakᵾ kᵾ̃ yeere, yeere kᵾ̃ jaiñajakᵾ kᵾ̃: no kõrõ bayiró varimᵾ̃ yᵾ̃ fakó makᵾ̃ mᵾ̃ka vajata, ĩjakᵾ kᵾ̃. Yᵾa ĩjakᵾ, añurõajã wavᵾyᵾa ĩjakᵾ , añurõaja wavᵾyᵾa ĩjakᵾ , mᵾ̃ te ĩjakᵾ? Yᵾa añuro tutuañuro wavᵾyᵾa ijakᵾ mimi, ĩkiaaferika fasiburokõro wavᵾyᵾa ĩjakᵾ. To kõro bayiro wamiwᵾ̃ra to ĩkia aferika fatakojata brbrbrbrbr wãri ĩkoyaiwamivᵾ̃to, to kõro wavᵾyᵾa ĩjakᵾ. Jaᵾ ĩjakᵾ kᵾ̃, to dokare wañako mani to dokare ĩjakᵾ. Jamᵾ to dokare nokoa nikᵾ to ĩjanakᵾ̃ja, me yᵾa , to kõa nito kᵾ̃ ĩrirame , feka majã mena ĩro fea: uno, dos, tres, ni mi jᵾra maniré yua, teno ĩkoajana kᵾ̃ja jikãri wajako ĩra ji. Jaᵾ ĩkoajakᵾ kᵾ̃ mimi, mee kᵾ̃kã wakoarifᵾa wagᵾtijakᵾ prprprprprpr wãrĩ ĩko mawajakᵾ, mimiãka. Õo wañami tua ñafea iñakojakᵾ kᵾ̃ , kᵾ̃ka ñako niri kᵾ̃ kᵾ̃ka fejarikuri dokõdojakᵾ kᵾ̃ Yee, añurõaja dojakᵾ kᵾ̃ : bareaa, bayiro wari ñaña manimiwĩkᵾ̃ bigᵾfᵾa, añurõaja: baree, nakᵾ̃a nakᵾ̃a , tikõ dojakᵾ õfᵾ kᵾ̃ka ñakori. Tee dogᵾfetí timikᵾ̃, ano kᵾ̃ka tᵾjarira , yᵾre emᵾ̃koagᵾ timi ĩgᵾ̃ wamijakᵾ kᵾ̃ ñuka: prprprprpr warĩ potoa, ĩjomajoyai wamijakᵾ kᵾ̃ ñuka, to wajagᵾ̃ tua feajakᵾ, to tua feaja eari ñacojakᵾ kᵾ̃ ñuka. Õ dokõdojakᵾ me ñuka : baree ñafõa ñafõa ñafõa wamikᵾ añurõaja. Gague gague tido miwikᵾ̃, ũũũ kᵾ fᵾtoajã tᵾjakoajakᵾ me ñuka. Yᵾre koã koagᵾ timi igᵾ̃ waja kᵾ ñuka: rrr rrr rrr ooaa , kᵾ̃ka wariku mirikate dᵾaró wajakᵾ kᵾ̃ yua dᵾari kuajã bijojãkᵾ yua. Eajakᵾ kᵾ̃ ñuka, to ñafejariku jakᵾ ñuka. Dojõ dojaKᵾ ñuka, kᵾ̃re ameteagᵾdo nikoajakᵾ ñuka, yᵾre ameteagᵾ feti timi ñuka igᵾra , wacoamijakᵾ kᵾ̃ ñuka: rrr rrr rrr fotoo tiwa ñami fetora , dᵾaro bijakᵾ, kᵾ̃ka waro dᵾaroãka yua., wamijakᵾ kᵾ̃ ñuka , kᵾ̃re ñarikujakᵾ kᵾ̃, dogᵾ tijakᵾ kᵾ̃fea: kamoa kamoa añuroãja guee kamoa,ñafeja tuafearikaro maniro wagᵾ tijakᵾ bᵾri kᵾa, kᵾ fᵾto tᵾjakoajakᵾ me ñuka, abe Biati ̃to yᵾre cõkoagᵾ tiyᵾ ĩgᵾ̃, wacoamijakᵾ ñuka: tururu tururu, no fᵾa buro itiaburoãja wañami nokõa tuafeakõjakᵾ kᵾ̃ ñuka, kᵾ̃ ka ñafeari,ñakojakᵾ ñuka. Ano tᵾjakodojakᵾ kᵾ̃ fᵾtoakañuro nikojõdojakᵾ me ñuka: bare bare, wamijakᵾ kᵾ̃ ñuka: tururu tururu fetoaka bikojaki yua jikaburo yafakã wa eafeakoajakᵾ yua, ñakojakᵾ yua hõnoajara nijõjakᵾ kᵾ̃re yua, dogᵾfeti tijakᵾ kᵾ̃ yee. Wajakᵾ kᵾ̃ ñuka, fetoãka bikõjakᵾ ñakori kᵾ̃ara tururu tururu ñafeakõjakᵾ. Boga yai wagᵾ bijakᵾ kᵾ̃ mimi yua, wamijakᵾ ñuka , dᵾaro bijakᵾ yua, wagᵾfeti tijakᵾ kᵾ̃ fea yua. Bia tie yᵾ fako makᵾ̃ ĩmũenecojakᵾ yua tokõa yua, bia tie yᵾ fako makᵾ yᵾre maĩña mᵾ feto ĩjakᵾ kᵾ̃, agoko nijã bayiro wa vayigᵾ ni ĩjũra mᵾ̃ , yegᵾ ĩafa mᵾ̃ todokare,. Yᵾ mᵾ̃re amivagᵾda ĩjakᵾ, añurofeti ĩgᵾ̃ nijakᵾ kᵾ̃ yee, yᵾno nijakí kᵾ̃ vaderike añugᵾ, to ñafea kᵾ̃re biro biridotoa ju nunᵾjemiwᵾ to yere kᵾ̃ dᵾfori kᵾ̃ka wᵾvari biro biridotoa fᵾa dotoa junᵾnᵾjemiwᵾ̃ to kᵾ̃ jirofe, año fejagᵾdoya kᵾ̃re ĩjakᵾ, too ñafejari ku jakᵾ tibᵾrᵾga kã yua, Toakå̃ sᵾrᵾ gajã fetiri kujakᵾ tigᵾ kᵾ̃ ñikari fᵾtoaja yua, kᵾ̃re amijori wajakᵾ õ tee iyafᵾ , feka majã ye mena ĩjata atlanticofᵾ dorikᵾ pacificof̃ᵾ ña duinᵾ̃ka eajakᵾ kᵾ̃a yua yee jĩ yua, tiya fauruya fᵾ dorikᵾ afeya fairiya fᵾ duinᵾ̃ka eajakᵾ to fᵾ kᵾ̃re kᵾ̃jakᵾ mimirẽ.

© 2025 Pesca de cuentos - Todos los derechos reservados

© 2025 Queti Wimüarije
Todos los derechos reservados

© 2025 Pesca de cuentos
Todos los derechos reservados

Create a free website with Framer, the website builder loved by startups, designers and agencies.